Inleiding op de "Brieven uit Amerika"
(Ga naar de
Brievenlijst)
De volgende 35 brieven die van Amerika naar
Nederland gestuurd werden verschaffen ons een boeiende kijk op de
levens van de drie gebroeders Te Selle die vanuit Winterswijk in
Nederland naar de Verenigde Staten emigreerden. Zij vestigden zich
eerst in Wisconsin en wat later in Nebraska. De brieven waren in de
eerste plaats gericht aan hun moeder, Dela te Selle-ten Damme, en
aan hun broers. Deze brieven overbruggen een 46-jarige periode van
1865 tot 1911. In deze tijd ontwikkelden zich de broers Jan Hendrik,
Harmen Jan en Gerrit Jan te Selle van jonge, idealistische
boerenimmigranten tot door het leven gerijpte, burgerlijke
boerderijbezitters. Zij hadden inmiddels zichzelf en hun gezinnen
gevestigd als belangrijke leden van hun lokale gemeenschappen.
De eerste brief uit de verzameling werd
geschreven door G.W. Bloemers, die al in 1846 naar Amerika was
geëmigreerd. Gerrit Willem Bloemers was getrouwd met Janna te Selle,
die een tante was van de drie broers Te Selle. Toen Jan Hendrik en
Harmen Jan dan ook, eind 1865, voor het eerst in de Verenigde Staten
aankwamen, werden zij opgevangen door Gerrit Willem en Janna
Bloemers. In brief 1, geschreven in 1865 door oom Bloemers, krijgen
we enig zicht op de gevolgen die de Burgeroorlog had voor de nieuwe
immigranten in Amerika.
De overige brieven in de verzameling worden
voornamelijk geschreven door de drie broers. De broers hadden
overduidelijk een diepgewortelde godsdienstige overtuiging die hen
er vaak toe bewoog om hun levensfilosofie in hun brieven uitvoerig
uiteen te zetten. Vaak beslaan hun commentaren verscheidene
paragrafen. Vele brieven lijken wel samengesteld te zijn uit teksten
van een emotionele preek, gekoppeld aan een verslag over de
plaatselijke stand van zaken bij de gewassen!
De brieven waren geschreven op licht papier en
de tekst was tamelijk compact om de postzegelkosten laag te houden.
Gegeven de onregelmatigheid waarmee hun brieven heen en terug naar
Nederland gingen en hun bezorgdheid om de kosten van het postverkeer
te drukken, werd ik getroffen door de woordenvloed die vaker aan
algemene godsdienstige filosofie was gewijd dan aan specifiek nieuws
over hun gezinnen en de gemeenschap waarin ze verkeerden.
Nochtans concentreerden veel van de brieven
zich op familiekwesties, zoals wie gezond of ziek was, en welke
nieuwe baby’s er waren geboren. Er was altijd een verslag over de
stand zaken bij het gewas toegevoegd en ook werd altijd nauwkeurig
de prijs van elk stuk vee en van elk gewas vermeld.
Soms bracht de schrijver meer "wereldse" zaken
te berde. In brief 19 bijvoorbeeld schotelt Harmen Jan ons een
boeiende discussie voor over de geschiedenis van Amerika en de rol
daarin van de indianen - de inheemse Amerikanen. Zijn opvattingen
over de indianen zouden in de hedendaagse omstandigheden zeker niet
meer als "politiek correct" beschouwd worden, maar in 1878 schrok
hij er zeker niet voor terug om onverbloemd zijn mening over hen te
geven.
In brief 22 vermeldt Harmen Jan dat hij
correspondent is voor een van de plaatselijke kranten. Hij zegt dat
enkele van zijn artikelen zijn ondertekend met "Te S" of "T.S.
Het zou boeiend zijn om nu nog eens kopieën van die oude kranten te
pakken te krijgen om te lezen hoe Harmen Jan aankeek tegen de
kwesties en problemen van zijn tijd.
In brief 33 doet Gerrit Jan ons een
interessant verslag van hun bezoek, in 1893, aan de
Wereldtentoonstelling in Chicago. Omdat hijzelf timmerman was, werd
hij buitengewoon geboeid door de geweldige omvang van de gebouwen en
door de moeilijkheden die de constructie van zulke grote bouwwerken
met zich meebracht.
Wanneer u de laatste paar brieven leest zou u
wel eens wat kunnen gaan grinniken. Klaarblijkelijk schrijft de
familie in Nederland niet vaak genoeg meer en de Amerikaanse broers
raken meer en meer geërgerd door het uitblijven van brieven uit
Nederland.
Ze maken van veel verschillende uitdrukkingen gebruik om hun
ongenoegen daarover te ventileren. Zo proberen zij hun broers in
Holland aan te zetten tot het vaker schrijven van brieven!
Men zou alleen maar kunnen wensen dat er meer
van deze brieven bewaard zouden zijn gebleven, of dat er nog
"Brieven uit Nederland" zouden zijn die door een van onze voorouders
bewaard waren gebleven. In verschillende brieven zijn er
plaatsen waarin een van de broers refereert aan iets dat men hem
vanuit Nederland in een brief heeft meegedeeld. Wij kunnen nu alleen
maar raden naar wat er in deze binnenkomende brieven gestaan heeft.
Onze familie is veel dank verschuldigd aan
Dirk Willem te Selle (Enschede, Nederland) die zorgvuldig de
Nederlandse tekst van de brieven in de computer heeft opgeslagen.
Dirk heeft ook zorgvuldig de taalkundige onvolkomenheden en fouten
overgenomen. Zoals Dirk zelf aangeeft in zijn inleiding bij de Te
Selle Kroniek, "Aangezien wij van mening zijn dat historische
bronnen zo zuiver mogelijk moeten zijn, is geen poging gedaan het
wat ouderwets aandoende Nederlands te moderniseren. Ook zijn
spellingfouten of stijlfouten niet gecorrigeerd."
De Engelse vertaling werd op gang gebracht en
geleid door Norma Prophet-Te Selle uit Firth, Nebraska. Norma is een
kleindochter van Harmen Jan te Selle. Zij was er zo erg op gebrand
de inhoud van de brieven te lezen dat zij een groep vertalers
regelde om de eerste reeks brieven voor haar te vertalen. Deze
vertalers stonden voor een schier onmogelijke opgave, daar zij
slechts de beschikking hadden over armzalige fotokopieën als
bronmateriaal. Later moesten sommige vertalingen weer herzien worden
toen de vertalers de beschikking kregen over goed leesbare
Nederlandse teksten.
Iedere vertaler had echter zo zijn eigen
manier van vertalen. Dirk Willem te Selle heeft daarom elke brief
nog eens een extra keer onder de loep genomen. Op deze wijze
probeerde hij de teksten te verzekeren van een consistente vertaling
met gelijke woorden en uitdrukkingen. Dirk Willem heeft tevens
bepaalde uitdrukkingen vertaald die alleen maar begrepen kunnen
worden door iemand die het Winterswijkse dialect machtig is.
Te beginnen bij Norma en Dirk Willem zijn meerdere mensen, waaronder
veel andere familieleden, betrokken geweest bij de uiteindelijke
totstandkoming van de brieven en bij het plaatsen van de vele
aanvullende voetnoten in de Engelse vertalingen. Wij allemaal hebben
ons best gedaan de oorspronkelijke sfeer die uit de brieven naar
voren komt te bewaren, terwijl we tegelijkertijd hebben geprobeerd
een vertaling tot stand te brengen die gemakkelijk te begrijpen is
voor iemand die het Nederlands niet kan lezen of spreken. Degenen
onder u die zowel het Nederlands als het Engels begrijpen zijn wel
het best toegerust om zowel de toon als de betekenis van de woorden
van de broers te beoordelen en te waarderen.
Sommige bewoordingen zijn in de Engelse
vertaling gemarkeerd met een
gele achtergrond. Dit is gedaan om aan te geven dat de
betekenis van deze frases onduidelijk of verwarrend was. Wij zouden
het op prijs stellen enige helderheid hieromtrent te verkrijgen van
diegenen onder u die zowel Nederlands en Engels kunnen lezen. Op
deze wijze kunnen we de vertaling verbeteren.
Wij hebben een aantal verwijzingen naar
voetnoten aan de brieven toegevoegd om personen, plaatsen en
gebeurtenissen te verduidelijken. Wij hopen meer voetnoten te kunnen
toevoegen als er aanvullende informatie en voortschrijdend inzicht
beschikbaar komt van familieleden en andere geïnteresseerde lezers.
Voelt u zich vooral vrij om voetnoten aan te bevelen wanneer u over
nieuwe informatie beschikt die begrip en leesplezier van deze
brieven zou kunnen vergroten.
Geniet voor alles van deze "Brieven uit
Amerika". Maak ons deelgenoot van uw commentaar en reacties die we
zouden kunnen toevoegen aan latere versies van deze collectie
Brieven. Misschien zijn toekomstige generaties niet alleen
geïnteresseerd in het lezen van de oorspronkelijke brieven, maar ook
in gedachten en commentaar van latere generaties hierop.
Robert TeSelle
(achterkleinzoon van Harmen Jan te Selle)
Santa Monica, Californië
April, 2001
(Ga naar de Brievenlijst)
|
